Đẩy mạnh xuất khẩu thực phẩm sang thị trường Halal toàn cầu

Cùng với xu thế chuyển dịch các chuỗi cung ứng, chuyển đổi số và ứng dụng khoa học công nghệ phục vụ con người và phát triển xanh, bền vững đang được đẩy nhanh, nhu cầu về thực phẩm đạt chứng nhận Halal dự báo tiếp tục gia tăng do dân số Hồi giáo có xu hướng tăng và nhiều người không theo đạo Hồi sử dụng thực phẩm Halal do đáp ứng các tiêu chí về môi trường và vệ sinh an toàn thực phẩm. Đây thực sự là cơ hội lớn cho các nước xuất khẩu lương thực, thực phẩm và các chế phẩm từ nông nghiệp như Việt Nam.

Thời gian qua, nhiều doanh nghiệp của Việt Nam đã tiếp cận, nỗ lực khai mở thị trường thực phẩm Halal và đạt được nhiều kết quả tích cực. Kim ngạch xuất khẩu nông, thực phẩm sang thị trường Halal Trung Đông – châu Phi năm 2020 ước đạt hơn 2 tỷ USD với các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu gồm nông, thủy sản thô và sơ chế. Các thị trường Halal nhập khẩu nông, thủy sản của Việt Nam chủ yếu là Ma-lai-xi-a, Ả-rập Xê-út, UAE, Ai Cập, Ca-ta, Thổ Nhĩ Kỳ, I-rắc, Gha-na, Bờ Biển Ngà, Pa-kít-xờ-tan, Áp-ga-nít-xờ-tan.... Có khoảng 750 doanh nghiệp vừa và nhỏ có chứng nhận Halal tập trung nhiều ở miền Nam nhưng con số này vẫn còn khá khiêm tốn so với tiềm năng thực tế của doanh nghiệp. Một số tập đoàn lớn tại Việt Nam đã có chứng nhận Halal như Orion Vina, Vinamilk, Nestle Việt Nam, Nutifood, Hapro, Công ty Dầu thực vật Cái Lân, Công ty Dầu thực vật Tường An, Công ty Thủy sản Minh Phú..... Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp có tiềm năng, sản phẩm chất lượng cao, phù hợp nhu cầu thị trường Halal nhưng vẫn chưa quan tâm, chưa hiểu đúng, đầy đủ các thuật ngữ “Halal”, sản phẩm Halal, thị trường Halal....; thiếu thông tin về thị trường, văn hóa, quy định thương mại và tập quán kinh doanh, tiêu dùng để tiếp cận thị trường Halal trong và ngoài nước.

Việt Nam có nhiều điều kiện thuận lợi để xuất khẩu thực phẩm sang thị trường Halal toàn cầu như: (1) Là nước xuất khẩu nông, thủy sản lớn trên thế giới (Việt Nam hiện đứng đầu Đông Nam Á và đứng thứ 15 trên thế giới về kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng nông lâm thủy sản; nhiều địa phương Việt Nam có vùng nguyên liệu, vùng sản xuất nông, lâm nghiệp, thủy sản, hàng hóa tập trung) và là mắt xích quan trọng trong nhiều liên kết hàng đầu khu vực như Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP); Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Châu Âu (EVFTA) và Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP)....(2) Nhiều nông sản, thực phẩm của ta đạt tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm (VietGAP, GlobalGAP, chứng nhận hữu cơ...); nhiều sản phẩm được cấp chỉ dẫn địa lý và nhãn hiệu tập thể giúp truy xuất nguồn gốc và góp phần quảng bá thương hiệu; (3) Các nước Hồi giáo hoặc đông người Hồi giáo sinh sống có nhu cầu cao đối với một số sản phẩm xuất khẩu của nước ta; (4) Cơ cấu hàng xuất nhập khẩu của nước ta mang tính bổ sung đối với thị trường các nước Hồi giáo.

Bên cạnh những thuận lợi, việc xuất khẩu thực phẩm sang thị trường Halal toàn cầu cũng có những khó khăn nhất định. Tiêu chuẩn và chứng nhận Halal rất đa dạng, chưa có tiêu chuẩn chung toàn cầu, với nhiều đòi hỏi khắt khe nên chi phí doanh nghiệp bỏ ra là tương đối lớn so với xuất khẩu sản phẩm thông thường. Kinh phí Nhà nước dành cho ngành công nghiệp và các sản phẩm Halal còn hạn chế và chưa có xúc tiến thương mại riêng cho sản phẩm Halal; công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực này còn gặp nhiều khó khăn. Doanh nghiệp cũng gặp phải cạnh tranh gay gắt từ doanh nghiệp các nước có cơ cấu xuất khẩu tương đồng và đã quen với thị trường Halal như Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan, Pakistan... Khó khăn trong thanh toán với thị trường Trung Đông – châu Phi cũng làm phát sinh nhiều chi phí và tăng rủi ro với doanh nghiệp.

Trước những thuận lợi và khó khăn đó, các bộ ngành đã thúc đẩy, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận, thâm nhập thị trường Halal và thị trường thực phẩm Halal toàn cầu, cụ thể: Các Bộ ngành đã chủ động trao đổi, đề xuất với các đối tác tiềm năng tại Trung Đông – châu Phi, Đông Nam Á – Nam Á, châu Âu, châu Mỹ ... về phương hướng và biện pháp hỗ trợ đẩy mạnh xuất khẩu thực phẩm của Việt Nam vào thị trường Halal. Đáng chú ý, UAE nhất trí tạo thuận lợi cho các sản phẩm Halal Việt Nam xuất khẩu sang UAE, tăng số lượng cơ quan có thẩm quyền cấp chứng nhận Halal đối với hàng Việt Nam, ủng hộ Việt Nam đẩy mạnh xuất khẩu sản phẩm Halal qua Dubai như điểm trung chuyển vào thị trường Trung Đông. Ai Cập sẵn sàng hợp tác với Việt Nam trong lĩnh vực chất lượng và tiêu chuẩn, đặc biệt về cấp Giấy chứng nhận Halal và hỗ trợ đào tạo nhân lực. Bộ Khoa học và Công nghệ chủ động xây dựng Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12944:2020 Thực phẩm Halal – Yêu cầu chung trên cơ sở tham khảo các tiêu chuẩn quốc tế (hướng dẫn của CODEX), tiêu chuẩn khu vực ASEAN, một số nước Hồi giáo và nước có người Hồi giáo.

Liên quan đến nội dung này, phương hướng thúc đẩy xuất khẩu thực phẩm của Việt Nam sang thị trường Halal toàn cầu trong năm 2021 do Bộ Ngoại giao đề xuất đã được Thủ tướng Chính phủ thống nhất, trong đó: (1) Thúc đẩy hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm trong sản xuất, xuất khẩu thực phẩm Halal, thông tin về chính sách thương mại, văn hóa, tập quán tiêu dùng...đến doanh nghiệp; hỗ trợ doanh nghiệp xúc tiến thương mại, tiếp cận, tham gia hiệu quả thị trường thực phẩm Halal toàn cầu. (2) Thúc đẩy sản xuất, chế biến và thương mại thực phẩm theo tiêu chuẩn Halal; (3) Nâng cao chất lượng thực phẩm đạt chứng nhận Halal để xuất khẩu. (4) Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, cơ chế, chính sách tạo thuận lợi cho xuất nhập khẩu thực phẩm Halal; nghiên cứu xây dựng Tiêu chuẩn quốc gia về yêu cầu đối với tổ chức chứng nhận sản phẩm Halal của Việt Nam; phổ biến các quy định về chứng nhận Halal của các nước và các khu vực tiềm năng tới các doanh nghiệp của Việt Nam; thống nhất hệ thống quản lý và cấp Giấy chứng nhận tiêu chuẩn Halal; (5) Phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành và ngân hàng thương mại để nắm bắt và tìm hiểu khó khăn của doanh nghiệp trong vấn đề thanh toán.

Sở Công thương thành phố Đà Nẵng thông tin đến các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố về chủ trương thúc đẩy xuất khẩu thực phẩm sang thị trường Halal của Chính phủ và đề nghị doanh nghiệp chủ động, tích cực tìm hiểu các quy định về chứng nhận Halal, cách thức tiếp cận thị trường Halal toàn cầu; tìm hiểu các tiêu chuẩn kỹ thuật, đặc biệt là Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12944:2020 Thực phẩm Halal – Yêu cầu chung do Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng; chủ động đề nghị hướng dẫn, hỗ trợ khi có khó khăn vướng mắc trong quá trình tìm hiểu hoặc tiếp cận thị trường Halal.

                                                                                                                                (Nguồn: SCT-QLXNK)

Liên kết website